PATLAMAYA KARŞI KORUMA (EXPROOF) VE FİZİK MÜHENDİSLİĞİ

Tüm dünyada yeraltı metan gazlı kömür ocakları ve yer üsründeki muhtemel patlayıcı ortamda çalışılan sanayi işyerlerinde  patlamanın önlenmesi teknikleri (explosion proofnes olarak bilinen) işleyiş mekanizması fiziksel terimlerle açıklanabilen bir disiplindir. Bu mekanizma temel bilimlerden biri olan fizik biliminin bir konusu olan Termodinamik yasaları ile açıklanabilmektedir. Termodinamik bilimi ise bilindiği gibi enerjinin varlığı ve korunumu yasalarının içeriğinde esas alındığı en temel bilim dalıdır. 

Bugün dünyada yayımlanan tüm patlamaya karşı koruma standartları fizik biliminin dalları ve bu ana ve alt dallardan oluşan bilim konularının sistematiği ve birimleri ile oluşturulmuştur. Örneğin sıcaklık, basınç, gazların dinamiği ile ilgili yasaların uygulamalarını alevsızdırmazlık disiplini içinde görmek mümkündür.

Ayrıca patlama denilen doğa olayının oluşabilmesi, uygun gaz karışımlarının meydana gelmesi kadar bunları ateşleyecek enerjinin varlığını da gerektirmektedir. Patlamaya yol açan enerji ise ısı, elektrik, magnetik, elektromagnetik, radyasyon enerjisi gibi muhtelif türlerde oluşabilmektedir. Enerjinin varlığının ve muhtelif türlerinin işleyişi ve etkileri ile yol açtığı sonuçların incelenmesi Fizik Mühendisliğinin konularıdır. 

Yukarıda anılan temel bilim dallarından biri olan Fizik ve bu bilimin uygulama alanı olan Fizik Mühendisliği (Applied Physics) patlamanın önlenmesi konusunda uluslarası kuruluşlar (IEC= International Electrical Commision ve IECEx =International Electrical Community Exproofnes Branch) tarafından yayımlanmış olan ve bütün dünyada kabul görmüş ve kısaca IEC 60079-0 serisi standardı da en iyi yorumlayabilecek ve uygulamaya geçirebilecek meslek branşıdır. Zira bu standartlarda yayımlanan temel bilim ilkeleri, konu hakkında temel bilimlerde yetkinliği olan mühendislerce yorumlanması ve uygulanmasını gerekmektedir. Bu konuda Türkiyenin de üye olduğu kuruluşlarca standartların dünya ölçeğinde ve yerel şartlarda uygulanması konusunda Fizik Mühendislerinin de yaygın bir şekilde yer aldığı ulusal bazda komiteler mevcuttur. Standartlar ne yapılacağını söylemekte, nasıl yapılacağını yani yorumunu temel bilimler konusunda yeterliliği olan uzman mühendislere bırakılmaktadır. Bu konuda en yetkin meslek dalı ise Fizik Mühendisliğidir. Fizik mühendisleri, yirmi yıldan fazla uluslar arası standartların uygulanması ve yorumunda bugüne kadar başarı ile çalışmışlardır ve pek çok patlamaya karşı korumalı (ExProof)  ürünün standartlara uygunluğunu belgelemişlerdir.

Çağdaş dünyada bugün TS EN IEC/ISO 17025 “Kalibrasyon ve Deney Laboratuvarlarının Yeterliliği için Temel Şartlar” standardına göre Alevsızdırmazlık Laboratuvarı gibi laboratuvarların akreditasyonu sözkonusudur. İlgili standardın öngörüleri (örneğin ölçümbilim =metroloji) bugün Üniversitelerin Fizik Mühendisliği bölümlerinde müfredata girmiştir. Standardın öngördüğü Ölçüm Belirsizliği konusunun uygulamada gerçekleştirilebilmesi üniversitelerde bu eğitimi almış olan Fizik Mühendislerinin ilgi alanındadır.

Ayrıca TTK Alevsızdırmazlık Laboratuvarı olarak kendileri ile işbirliği içerisinde bulunduğumuz ve tüm dünyada Patlamaya Karşı Koruma teknikleri (Explosion proofness) konusunda  saygınlığı kabul edilmiş olan Almanya’nın Metroloji Enstitüsü olan Physicalisch-Technische Bundesanstalt; isminden de anlaşılacağı gibi departmanlarında yaygın bir şekilde Fizik Mühendisi (lisansüstü, doktora çalışmaları yapanlarla birlikte ) istihdam eden bir kuruluştur.